Genel Bilgiler:
Doç Dr. Alp Bayramoğlu: Propriosepsiyon nedir?

Eklemi oluşturan kapsül, tendon gibi yapılardan ve kaslardan basınç, gerginlik, pozisyon gibi uyarıları merkezi sinir sistemimize ileten özelleşmiş hücrelere reseptör adı verilir. Aslında propriosepsiyon duyusunun merkezi sinir sisteminde yorumlanmasında eklemlerdeki reseptörlerden gelen duyular tek başlarına rol oynamazlar. Eklem ve kaslardan iletilen uyarıların yanı sıra ciltten gelen duyusal uyarılar, görme duyusu ve iç kulakta yer alan denge merkezinden gelen bir çok sinyalin harmanlanmasıyla propriosepsiyon duyusu oluşur. Eklemlerin ve kasların durumu ile ilgili bilgilerin merkezi sinir sisteminde algılanıp yorumlanmasından sonra hareketleri ne şekilde yapacağımız vücudumuzdaki kaslara ve eklemlere iletilir.

Bu bilgiler ışığında, kişinin bir hareketi doğru, sağlıklı ve koordineli oluşturması için gelişmiş bir propriosepsiyon duyusunun gerekliliği anlaşılabilir.

Yapılan çalışmalar, eklemi oluşturan kapsül, ligaman gibi yumuşak dokuların harabiyetinde buradaki reseptörlerinde etkilendiğini ortaya koymuştur. Örneğin bir ayak bileği eklemi yaralanması meydana geldiği zaman ayak bileği eklemi etrafındaki yumuşak doku hasar görecek dolayısıyla bu yumuşak dokuda yer alan reseptörler etkilenecekler ve propriosepsiyon duyusu net ve sağlıklı algılanamayacaktır. Ağrı ve ödem geçtiğinde tekrar yarışmaya dönüldüğünde eklem çevresindeki reseptörler eski hassasiyetinde olmayacak dolayısıyla sporcu yaralanma riskiyle öncekinden çok daha büyük bir olasılıkla karşı karşıya kalacaktır.

Propriosepsiyonu sağlayan reseptörlerin hızlı adaptasyon gösterme özellikleri vardır. Yani uygun egzersiz programları ile reseptörlerin daha hassas iletiyi oluşturmalarını ve eklemde daha dengeli bir hareket oluşmasını sağlayabiliriz. Evet, hepimiz şunu bilmeliyiz ki proprioseptif sistem uygun rehabilitasyon programları ile geliştirilebilir. Travma geçirmeyen sporcular da programlarına proprioseptif egzersizlerin ilave edilmesinden fayda görebilirler. Eklemlerin propriosepsiyon duyusunu geliştirmeye yönelik programlar yaralanmaya karşı sporcuları koruyabilir.

Özellikle günümüzde büyük bir sektör haline gelen sporun baş aktörleri olan sporcuların yaralanarak müsabakalardan uzak kalmalarının yol açtığı maddi ve manevi kayıplar düşünülecek olursa, koruyucu egzersizlerin antrenman programına eklenmesinin önemi çok daha çarpıcı olarak ortaya çıkacaktır.

Referanslar:

  1. Lephart SM, Princivero DM, Giraldo JL, Fu Fh. The role of proprioception in the management and rehabilitation of athletic injuries. The American Journal of Sports Medicine 1997 25 (1): 130-137.
  2. Ashton-Miller J, Woijtys E, Huston L, Fry-Welch D Can proprioception really be improved by exercises? Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2001 9 (3): 128-136
  3. Swanik C, Lephart S, Giannantonio F. Re-establishing proprioception and neuromuscular control in the ACL-injured athlete. Journal of Sport Rehabilitation 1997 May:182-206.
  4. Fu AS, Hui-Chan CW. Ankle joint proprioception and postural control in basketball players with bilateral ankle sprains. The American Journal of Sports Medicine 2005 33 (8): 1174-1182.
  5. Toprak R. Osteoartrit ve yorgunluğun diz propriosepsiyonuna etkisi. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanlık Tezi 2003, Ankara.

Doç Dr. Alp Bayramoğlu

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anatomi Anabilim Dalı

Öğretim Üyesi

Anahtar Kelimeler

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Yap Yeni Üyelik

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Sınav videosu izle

Haberi Oku